Жоба

1-СЕКЦИЯ: «АДАМГЕРШІЛІК ЖӘНЕ РУХАНИ ҚҰНДЫЛЫҚТАР, ӘЛЕМДІК ЭТИКА»

Адамгершілік және рухани құндылықтар адамзат мәдениетінің бөлінбес бөлшегі болып табылады. Руханилықты түсіну мен анықтауға түрлі тәсілдер бар. Біреулер үшін руханилық - бұл тіл, өнер, музыка, әдебиет және т.б. қоса мәдени мұра. Өзгелер үшін - руханилық тікелей дінмен және діни құндылықтармен байланысты. Әңгіме «руханилық» санатын зиялы және діни көрінуі туралы болып отыр. ХХ ғасыр «руханилықтың» зиялы түсінігіне баса назар аударды.

Үйлесімді рухани құндылықтар келісілген ұжымдық - жеке коммуникативтік практикасы жағдайда рухани бай адамның үйлесімді айқындауы үшін мәнді негіз болып табылады. Адамгершілік, рухани және мәдени құндылықтар өзара байланысты. Рухани құндылықтар мәдени қоғамдық мақсаттарға ие, мысалы дау-дамайсыз қарым-қатынастар, еңбекке құқықтық кепілдік, әр адамның өмір сүруінің сау нормасын әділ қамтамасыз ету үшін үйлесімді өмір сүру ресурстарын пайдалануды басқару. Адамгершілік және рухани құндылықтар адам мен қоғамды келешек ұрпақтың дамуына бағыттайды. Руханилық идеалдары мәдениетте қоршаған ортамен келіскен іс-әрекеттің мәнді тегеурінді талабы болып қалыптасады. Адамның оны қоршаған ортаға қатысы бойынша өз қалпын бақылайтын еркін және жауапты субъект ретінде бейімделуі қалыптасады.

 Сауалдар мен жауаптар сессиясында мына мәселелерді талқылау болжалданады:

• Жаһандану мен дағдарыстар жағдайында адамгершілік және рухани құндылықтары дамыту мүмкін бе?
• Жаһандану мәдениетті бірдейлендіруге, адамгершілік және рухани құндылықтарды жоғалтуға әкелмей ме?
• Төзімді қоғамды құру барысында адамгершілік және рухани құндылықтардың рөлі қаншалықты маңызды?
• Дін жаһандану жағдайында адамгершілік және рухани құндылықтарды жинақтай ала ма?
• Діннің адамгершілік және рухани құндылықтарды сақтау мен қалыптастыруда рөлі қандай?
• Дін қоғамның адамгершілік жетілуінің және адамдар арасында келісімге жетудің әмбебап құралы болып табыла ма?
• «Адамгершілік» пен «руханилық» санаттарының практикалық түрде іске асыруында қатынасы қандай?
• Діннің, рухани құндылықтар мен адамгершіліктің өзара әсерінің деңгейі қандай?
• XXI ғасырда адамгершілік және рухани құндылықтардың даму жолдары қандай?
• «Рухани вакуум» және оның «діни көтерілудің» өсуі жағдайында толығуы?

2-СЕКЦИЯ: «КЕЛІССӨЗ ЖӘНЕ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ»

Қазіргі әлемді дамыту ерекшеліктерінің бірі түрлі діни және мәдени құлық үлгілерінің өкілдері арасында өзара түсіністік пен төзімділіктің тапшылығы. Сонымен бірге осы тарихи қалыптасқан үлгілер арасында өзара әрекет мемлекетаралық қатынастар қалпы мен тұтасымен халықаралық тұрақтылыққа елеулі әсер етуін жалғастырып келеді.

Осы тапшылықтың логикалық салдары қазіргі заманғы халықаралық қатынастарды іріту мен оларда ыдырау қалпын дамыту. Осы тұжырым Батыс пен Шығыс сияқты өркениетті алпауыттар арасында мәдениаралық өзара әрекет пен өзара қабылдау проблемалары туралы екендігін ескерсек, артық айтқан болмас еді.

Батыс және шығыс өркениетінің әлемдік тарихына өте зор және даусыз үлес, олар арасындағы барынша асқынған қарама-қайшылықтарды жұмсарту және өту бойынша өзінің көлеміне қарай үлкен міндеттің барлық маңыздылығы мен өзектілігін көрсетеді. Бүгінгі күні осы қарама - қайшылықтар, оларды шешу бойынша қиындықтарды қоса көзге ұрып, оларды шешу қажеттігін күн өткен сайын көкейкесті етеді.

Жаһандану бір жағынан, әр мәдениеттің баю құралы болудың орнына, мәдениеті сүреңсіздендіру аспабына айналу дәстүріне ие. Ол тұтынушылық мәдениетін алға тартты.

Тұтынушылық, оның шегінде адамдар негіз құраушы адами құндылықтардан гөрі, қолда барға үлкен мән беретін материализмнің туындауына әкелді. Жаһандық тұтынушылық, онда әділдік идеясы ұтымды пайдалану идеясына ауысатын әмбебап әлемдік мәдениетті қалыптастырды.

Соңғы онжылдық ішінде адамға ғана тән әділдікті іздестіру бірінші деңгейлі маңыздылыққа ие бола бастады. Әмбебап әділдікке табандап жақындай бере, өзін түрлі мәдениеттер арқылы көрсететін адамзат, әділ тәртіптің түрлі түсініктерінің негізделуі туралы жариялауды жалғастыра береді. Осы айырмашылықта өзге құндылықтарды пайдалану мүмкіндіктері де жоқ емес.

Пікір алмасушылар баяндамасы мынадай бірқатар мәселелерге тоқталды:

• XXI ғасырда жаһанаралық келіссөз құрудың идеялық негізі қандай?
• Батыс пен шығыс өркениетінің бірігетін тұсы бар ма?
• Үшінші мыңжылдықта өркениет келіссөзі неге құралуы керек?
• Жаһанаралық келіссөз үлгісін құруда «батыстану» мен «шығыстану» келешегі қандай?
• Өркениетаралық келіссөздің мүмкін салдарлары қандай?

3-СЕКЦИЯ: «ӘСІРЕСЕ, ДАҒДАРЫС КЕЗЕҢІНДЕГІ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ»

Соңғы онжылдық ішінде адамға ғана тән әділдікті іздестіру бірінші деңгейлі маңыздыққа иеленді. Әмбебап әділдікке біртіндеп жақындай бере, адамзат, өзін түрлі мәдениеттер арқылы көрсетіп, әділ тәртіптің түрлі түсініктерінің негізділігі туралы жариялауды жалғастырып отыр. Осы айырмашылықтарда өзге құндылықтар мен ізгіліктерді пайдалану мүмкіндігі жатыр.

Бүгінгі күні біз өмір сүріп жатқан әлем әр адамда көрініс тауып отырған дүниежүзілік қаржы жүйесінің тұрақсыздығымен сипатталады. Әлем бүгінгі күні көлемді азық-түлік, рухани және аштық, індет, экологиялық апаттар сияқты гуманитарлық апаттар қарсаңында.

Әлем географиялық белгі бойынша бай Сібір мен кедей Оңтүстікке бөлініп қала беріп тұр, бұл бар өңірлік проблемаларды шешпеуімен қоймай, жаңа даулы аймақтар мен азаматтық қақтығыстарды тудырып отыр. Қазіргі әлемнің әскери ошақтар мен идеологиялық «қақтығыстарды» шешу арқылы ислам мен христиан өркениетінің құндылықтарын қарама қарсы қою жасанды түрде жүретін өркениеттер қақтығысы туралы С. Хантингтон теориясының расталуына көзі жетіп отыр.

Өзінің сұмдық қылмыстарын діни риторикамен жасырған халықаралық терроризм проблеманы онан сайын ушықтырып отыр. Кейбір саясаткерлер олардың пікірінше барлық қалған діндерге билік етуге арналған бір діннің басымдығы туралы жариялап, оны ұстанушыларды «қажырлық, құрбандыққа шалыну, төзбеушілікті» тудырып өздерінің арасынан «күресуге әзір» көшбасшы табуға шақыру арқылы «ұпайын» көбейтуге ұмтылып «отқа май құя түсуде». Сондықтан кейбір діни басшылардың діни тұрғыдан кез келген қайшылықтарды шешу және болдырмау қызметіне бірігу қажеттігінің туындауы кездейсоқ емес.

Бүгінгі күні әлемдік қоғамдастықтан экономиканы дамытуды тұрақтандыра және жаһандық үйлеспеушіліктерді жеңе алатын халықаралық бірігудің жаңа нысандарын қалыптастыру бойынша ынтымақтастық пен шұғыл іс-әрекет талап етіледі.

• Дүниежүзілік қаржы дағдарысының көлемі мен оның әлемдік экономика мен оның ішінде Қазақстан экономикасы үшін зардаптары қандай?
• Әлемде құндылықтардың біртегіс таралуының, халық арасында бай мен кедей арасында айырмашылықтың қысқару келешегі қандай?
• Игіліктің әлеуметтік әділдігі біздің заманымызға бағына ма?
• Әлеуметтік әділдік жаһандану заманында игілік негізі болуы керек пе?
• Әділдік төзімді әлемде жеке игілік бола ала ма?
• Ынтымақтастық, әділдік, шындық, аяушылық пен қауырымдылық арасындағы өзара қарым-қатынас қандай?
• Келешекте діннің әлеуметтік өзгерістер факторы ретінде келешегі қандай?
• Әлемдік және дәстүрлі діндер басшыларының халықаралық әскери қақтығыстарды шешудегі рөлі қандай (Косово, Ирак, Таяу Шығыс)?
• Дін өзінің осы қалпында кемсітушілік пен жатсынушылық идеяларына өздігінен қарсы тұра ала ма?
• Әлемдік және дәстүрлі дін басшыларының діни негіздегі дауларды шешуде бірлескен ынтымақтастығының перспективасы қандай?
• Әлемдік және дәстүрлі дін басшыларының діни негіздегі қаруланған қақтығыстардың алдын алу процесіне әсер ету деңгейі қандай?
• Дінге еріктілік өз мәні бойынша дінге қарсы болып табылмай ма?
• Дінге еріктілік түрлі дінмен уағыздалатын шындыққа қатысты талғаусыздыққа әкелмей ме?
• Дінге еріктіліктің батыстық идеялары батыстық емес қоғамдастықтар үшін ешбір құндылық әкелмейді деген тұжырым қаншалықты өзекті?
• Мәдениеттер мен діндер жақындастығы діни және халықаралық қауіпсіздік мәселелерін қаншалықты шеше алады?
• Діндер мен мәдениеттердің діни және халықаралық қақтығыстардың алдын алуда рөлі қандай?
• Әлемдік және дәстүрлі дін лидерлерінің әлемдік тәртіпті тұрақтандыру мен діни және халықаралық қауіпсіздікті орнату бойынша қызметінің әрі қарайғы жолдары мен бағыттары қандай?
• Игіліктің әлеуметтік ынтымақтастығы біздің дәуірімізге бағына ма?
• Әлеуметтік ынтымақтастық жаһандану заманында игілік негізі болуы керек пе?
• Төзімді әлемде ынтымақтастық жеке игілік бола ала ма?
• Ынтымақтастық, әділдік, шындық, аяушылық пен қайырымдылық арасында өзара қарым-қатынас қандай?
• Діннің келешекте әлеуметтік өзгерістер факторы ретінде келешегі қандай?